NATUUR
Droog en nat, zoet en zout, diepe en ondiepe zee: karakteristiek voor de Voordelta is de grote afwisseling. Dat maakt het een zeer rijk natuurgebied – vooral de noordelijke helft van de Voordelta.
Dieren van de Voordelta
In de Voordelta leven maar liefst 36 bijzondere beschermde diersoorten. Naast alle vogelsoorten is de zeehond een opvallende bewoner. Regelmatig wordt ook de bruinvis waargenomen.
Bodemdieren
Op en in de bodem van de zandbanken en droogvallende platen van de Voordelta, leven ruim 250 soorten wormen, kreeftachtigen en schelpdieren. Dat zijn er twee keer zoveel als elders in de Noordzee. Vooral dichtbij de kust zijn de aantallen hoog. Het maakt dat ook veel vissen, zeesterren, garnalen en krabben, die bodemdieren eten, vlak voor de kust vertoeven. Het brakke gebied voor de Haringvlietsluizen telt minder soorten. De kokkel en het nonnetje komen hier wel veel voor.
Vogels
De vele bodemdieren en vissen trekken het hele jaar door tienduizenden vogels naar de Voordelta. Het gebied is aangewezen als belangrijk leefgebied voor 30 beschermde vogelsoorten. Voor veel soorten zijn de omstandigheden in Nederland de afgelopen jaren verslechterd. In de Voordelta vinden zij een goede thuishaven.
Steltlopers
De Slikken van Voorne is een geliefd rustgebied voor steltlopers zoals plevieren, wulpen, rosse grutto's en lepelaars. Op de slikken en zandplaten zoeken ze naar voedsel: bodemdieren en visjes. Op de zandstranden, zoals bij Voorne, zijn in de trektijd veel strandlopertjes en zilverplevieren te vinden. De zeldzame steenloper beweegt zich bij voorkeur op hard terrein, zoals de dijken. Landelijk gezien neemt het aantal steltlopers af. Er zijn steeds minder gebieden waar ze terecht kunnen. De Voordelta is dus belangrijk voor hun voortbestaan.
Eenden
Veel eendensoorten gebruiken de Voordelta als hun rust- en foerageergebied. De zwarte zee-eend en de eidereend zijn er het hele jaar te vinden. De toppereend en brilduiker komen er graag overwinteren. Ze speuren stranden, slikken en platen af naar schelpdieren, wieren en zaden. De eenden zijn gevoelig voor verstoring door waterrecreatie en scheepvaart. De rustgebieden bieden hen een veilige plek om te rusten.
Viseters
De Voordelta is een favoriete plaats voor viseters als de grote stern en de visdief. Met een duik in het water bemachtigen ze hun voedsel. Vooral in de zomer, als hun jongen uitvliegen, zijn deze vogels afhankelijk van droogvallende platen om te rusten. Andere viseters die in de Voordelta te zien zijn, zijn de aalscholver, de middelste zaagbek, de roodkeelduiker en de fuut. Ook de dwergmeeuw, een trekvogel, doet de Voordelta jaarlijks aan om er te overwinteren.
Zeehonden en bruinvissen
De zeehond is een graag geziene bewoner van de Voordelta. Rond 1900 leefden er duizenden in het gebied. Als gevolg van de aanleg van de Deltawerken en vervuiling van de zee, nam hun aantal sterk af. Nu leven er weer zo’n honderd grijze en honderd gewone zeehonden in het hele Deltagebied, de meeste in de Voordelta.
Grijze en gewone zeehond
De grijze zeehond is het hele jaar door in de Voordelta te vinden. De drooggevallen platen zijn hun favoriete rustplaatsen - de Hinderplaat, Bollen van Ooster en Verklikkerplaat. Ze liggen er vooral als ze in december of januari jongen krijgen of in het voorjaar verharen.
De gewone zeehond is een rondtrekkend dier. Slechts enkele van hen brengen hun jongen groot op de platen van de Voordelta. De gewone zeehonden werpen en zogen hun jongen tussen 1 mei en 1 september.
Jonge zeehonden
Pasgeboren zeehonden kunnen niet zwemmen. Ze blijven drie weken op zandplaat liggen. Ze zijn dan extra gevoelig voor verstoringen. Het is belangrijk dat de platen op dat moment niet verstoord worden door recreanten of vissersboten. In het Beheerplan Voordelta zijn afspraken gemaakt om de rust die ze nodig hebben te waarborgen.
Bruinvis
Naast de zeehond leeft er ook een ander zeezoogdier in de wateren van de Voordelta: de bruinvis. Die is er vooral de maanden februari tot en met mei te vinden. Een kleine groep bewoont dan de belangrijkste zeearmen tot aan de Grevelingen toe. De aanwezigheid van deze walvissoort is afhankelijk van hoeveel haring er in de Voordelta te vinden is. De netten die in de visserij gebruikt worden kunnen een gevaar vormen voor de bruinvissen. De instelling van een beschermd gebied in zee verkleint dit gevaar.
Vissen
De Nederlandse kustzone, waar de Voordelta deel van uitmaakt, telt verreweg de meeste soorten vissen van de hele Noordzee. Er is veel voedsel aanwezig en maar weinig grote vissen jagen op de jonge vis. Het maakt de kustzone tot een grote kraamkamer voor soorten als bot, tong, schol, schar en kabeljauw. Ook de haring groeit hier op.
Trekvissen
De Voordelta ligt in en aan de monding van de grote rivieren. Het is daarom een belangrijk gebied voor de trekvissen als zalm, houting, zeeprik, elft en fint. Zij leven in zout zeewater en trekken naar het zoete rivierwater om zich voort te planten. Deze vier vissoorten zijn de afgelopen jaren sterk in aantal achteruitgegaan. Dat kwam door de slechte waterkwaliteit, de barrières in hun trekroutes zoals stuwen en dammen en door overbevissing. Nu wordt er gewerkt aan maatregelen om eenvoudiger de rivieren te kunnen passeren en om de paai- en opgroeigebieden van trekvissoorten te verbeteren.
Natura 2000-gebied
De Voordelta is aangewezen als Natura 2000-gebied: het Europese netwerk van gebieden met bijzondere natuurwaarden. Dat betekent dat de kenmerkende leefgebieden van de Voordelta en daarmee samenhangende aangewezen diersoorten in stand moeten worden gehouden. Daarvoor zijn speciale rustgebieden voor vogels en zeehonden, en een bodembeschermingsgebied aangewezen. De doelen en de maatregelen staan beschreven in het Beheerplan Voordelta.
Natuur en Maasvlakte 2
In 2008 is begonnen met de aanleg van Maasvlakte 2 in de Voordelta. Door de aanleg gaat een deel van ondiepe zee verloren. Een bodembeschermingsgebied en vijf rustgebieden moeten dit compenseren.
Lees meer »Compensatie
De aanleg van Maasvlakte 2 is een uitbreiding van het Rotterdamse Havengebied. Het is onderdeel van het plan Project Mainportontwikkeling Rotterdam (PMR). Door de aanleg gaat ruim 2400 hectare zandbanken en ondiepe zee verloren. Dit verlies wordt gecompenseerd door de realisatie van een bodembeschermingsgebied en van enkele rustgebieden in de Voordelta. Die moeten er voor zorgen dat de kwaliteit van de zeebodem en de voedselvoorziening in de Voordelta op hetzelfde peil blijft. Beschermde diersoorten moeten net zo goed als voorheen bij hun voedsel kunnen komen. Ter compensatie van Maasvlakte 2 wordt ook 35 hectare aan nieuwe duinvalleien aangelegd [kaart met locatie opnemen of dmv link].
De verantwoordelijkheid voor de aanleg van Maasvlakte 2 ligt bij Havenbedrijf Rotterdam. Het PMR is een samenwerkingsverband van rijks-, regionale en lokale overheden en Havenbedrijf Rotterdam.
Meer informatie:
Maasvlakte 2
Project Mainportontwikkeling Rotterdam
Bezoekerscentrum
In het bezoekerscentrum ‘Tenellaplas’ van het Zuid-Hollands Landschap‘ in Rockanje vindt u veel informatie over de Duinen van Voorne. Het bezoekerscentrum is een goed startpunt voor rondwandelingen of excursies door de duinen. Voor kinderen zijn er ‘doe-routes’ uitgezet.
Meer informatie over de natuur in de Voordelta
Het Zuid-Hollands Landschap
Natura 2000 in de Nederlandse Noordzee